De gedachtegang achter regionale samenwerking binnen het arrondissement Leuven werd al meer dan 15 jaar geleden geïnitieerd. Dit gebeurde in het kader van diverse evoluties en processen die parallel plaatsvonden.
De stad Leuven vroeg de expertise van Prof. F. De Rynck om een verkenning uit te voeren over de versterking van de samenwerking tussen de steden Leuven, Aarschot, Diest en Tienen – de zogenaamde quadripool – en de omliggende gemeenten. Dit resulteerde in de nota ‘Stadsregio en stedelijk netwerk Leuven: Is een versterkte samenwerking nodig en mogelijk?’, waarin de kansen en uitdagingen van deze samenwerking werden belicht.
De Vlaamse overheid startte tegelijkertijd met het proces van de interne staatshervorming, gericht op het versterken van de lokale democratie en de slagkracht van de overheid. Het doel: het bestuur dichter bij de burger brengen en zorgen voor een efficiënte, effectieve meerwaarde voor zowel burgers als bedrijven.
Daarnaast blijkt uit de jarenlange ervaring van Interleuven dat vele lokale vraagstukken verder reiken dan de gemeentelijke of bestuurlijke grenzen. Vaak kunnen problemen pas effectief worden opgelost door afwegingen te maken tussen verschillende beleidsniveaus en -sectoren.
waarom regionaal samenwerken?
n een steeds mobielere samenleving spelen administratieve grenzen geen rol bij dagelijkse verplaatsingen naar werk, school, winkels, of sportclubs. Dit geldt in het bijzonder voor stedelijke gebieden. Binnen deze regio’s komen verschillende functies samen: (industrieel) werk, onderwijs, zorg, recreatie, wonen, en toerisme. In plattelandsgebieden vinden we andere vormen van wonen, agrarisch werk, natuurbeleving en recreatie. De toenemende functionele relaties tussen deze gebieden vragen om een gezamenlijke regionale benadering en samenwerking, wat zowel de stedelijke als de plattelandsregio ten goede zal komen.
Veel vraagstukken krijgen hierdoor steeds meer een regionale focus. In zulke gevallen is een regionale samenwerking vaak effectiever dan een puur lokale aanpak. De Vlaamse overheid ondersteunt dit proces en Europa benadrukt het belang van regionale samenwerking, waarbij dit vaak een voorwaarde is voor financiële ondersteuning. Gezien de toenemende taken en verantwoordelijkheden voor lokale besturen, worden gemeenten en steden gedwongen om samen te werken om al hun verplichtingen op een effectieve manier te kunnen blijven vervullen.
voordelen van regionale samenwerking
Regionale samenwerking biedt verschillende voordelen, zeker wanneer het gaat om dossiers met een regionale focus. De voordelen zijn onder andere:
- Schaalvoordelen: Door samenwerking komen er meer financiële middelen, mankracht en technische expertise beschikbaar.
- Geïntegreerde en gebiedsgerichte aanpak: Een gezamenlijke aanpak waarbij gewerkt wordt op maat, met oog voor de specifieke kwaliteiten en verschillen tussen de regio’s.
- Flexibiliteit in samenwerking: Niet elk dossier hoeft door alle gemeenten of steden behandeld te worden. Sommige thema’s kunnen zich beperken tot specifieke regio’s.
- Betrekken van andere besturen: Besturen buiten de samenwerking kunnen betrokken worden indien dit nuttig is voor een bepaald thema.
transparantie in regionale samenwerking
Regionale samenwerking mag geen extra bureaucratische complexiteit veroorzaken. De uitdaging is om de samenwerking te stroomlijnen en bestuurlijke vereenvoudiging te bevorderen. Dit vereist voldoende transparantie en een duidelijke omkadering. De samenwerking zal altijd worden aangestuurd vanuit bestaande structuren en samenwerkingsverbanden om te voorkomen dat er een te complexe bestuurlijke organisatie ontstaat.
betrokkenheid van het middenveld
Bij regionale samenwerking spelen niet alleen verschillende beleidsniveaus en administraties een rol. Ook het middenveld is een belangrijke actor. Interleuven werkt daarom intensief samen met partners uit de regio zoals KU Leuven, VOKA, UNIZO en andere lokale organisaties. De KU Leuven speelt hierbij een specifieke rol, gezien haar grote invloed, gezag en expertise. De universiteit is een waardevolle partner in de regionale samenwerking vanwege haar onderzoeks- en kenniscapaciteit, die van belang is voor de uiteenlopende thema’s in de regionale dossiers.
burgemeestersoverleg: samen beslissen voor de regio
In het kader van regionale samenwerking vindt er regelmatig een burgemeestersoverleg plaats. Hier bespreken de lokale besturen onder leiding van de burgemeester belangrijke beleidskwesties die de gehele regio aangaan. Dit overleg biedt ook ruimte voor het delen van ervaringen, kennis en best practices tussen de gemeenten, wat bijdraagt aan een meer gecoördineerde aanpak en samenwerking.